Metrobüs yapılırken oldukça tepkiliydim, bulunduğum her ortamda eleştiriyordum. Seçim yatırımından başka bir şey olmadığını bizim vatandaşın ağzına kısa vadede bir parmak bal sürecek, fakat uzun vadede işleri sarpa sardıracak bir proje olduğunu dile getiriyordum. Metrobüs’ün 15 milyonluk istanbul’un en çok kullanılan ana hatlarından biri olan e5 in yükünü kaldıramayacağını 2000li yılların başında oynadığım traffic giant adlı oyunda bile simüle etseler anlayabilirlerdi =). Kuşkusuz bu yükün kaldırılmayacağının farkındalardı ama seçim için ellerinde ulaşım için bitmiş manşet bir projeleri olmadığı için metrobüsü 140 günde bitirmeyi kendilerine flaş proje olarak seçtiler. İşin trajikomik yani bekledikleri tepkileri aldılar. Şimdi iett yetkilileri metrobüsle ilgili sorularda köşe kapmaca oynuyor. Sıkıştığında hattın kaldıracağı en fazla otobüsü koyuyoruz, daha fazla koyarsak hat işlemez cevabını veriyorlar.

Son zamanlarda metrobüse pik saatlerde inip binmek neredeyse imkânsız hale geldi. İnsanların birbirinin üzerine çıktığı, insanı bindiğine bineceğine pişman eden bir durum söz konusu. Duraklarda bekleyen yüzlerce insan dolu otobüslere binmeye çalışıyor. 193 yolcu alabilen otobüslere bu sayının çok üstünde kişi binmeye çalışıyor. İster istemez sinirler geriliyor, yolcuların boş gelen bir otobüse “artık buna bineyim” düşüncesiyle birbirlerini ezercesine yer kapmaya çalışması günümüz dünyasında utanılacak görüntüler oluşturuyor.

Diğer bir konu metrobüsün kar mı zarar mı ettiğiyle ilgili bilgi verilmemesi. Bilgi edinme kanunu çerçevesinde iett’ye metrobüs kar mı ediyor zarar mı, bilançonuzu paylaşabilir misiniz şeklinde talep gönderdiğimde, “bilgi edinme kanununun 7. Maddesine göre “ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bilgi” olarak gördüklerinden talebimi reddettiler.

Metrobüs trafikte zaman kaybetmemesi, yüksek yolcu talebi, kapasitesi, yakıt tasarrufu ve daha az personel giderlerleri sebebiyle çok daha karlı birr sistem. Eğer metrobüs zarar zarar etme ihtimalleri bu fiyatla büyük bir yönetim hatası yoksa çok düşük ihtimal. Otobüslerin km başına yakıt tüketimleri, toplam yol, toplam yapılan sefer, şöför maaşı, operasyonel giderler, amortisman vs. düşünüldüğünde en kötü başa baş bir rakam yakalanır.

Metrobüslerin kapasitesinin üzerinde ilgi sebebiyle caydırıcı bir unsur olarak bilet fiyatlarının kullanılması ihtimali ise düşünmek istemediğim bir ihtimal. İETT’nin ve Kadir Topbaş’ın aşağıda tam metnini verdiğim yazılı açıklamasında ise metrobüsün çok uzun bir hat olduğunu bu hatta göre fiyatın hala ucuz olduğundan, konfordan ve hızdan bahsedilmiş. Hız tamam da konfor ve ucuzluk pek söz konusu değil.

Zam ile ilgili gözüme çarpan ilk şey metrobüsde metrodan daha pahalı bir tarifeye geçilmiş olması. Üstelik metronun inşaat, araç vs maliyetleri metrobüsten çok daha yüksek. Problem mesafe ise mesafeye göre ücret neden uygulan mıyor? Dünyadaki böyle uzun hatlarda mesafeye göre ücretlendirme söz konusu. Örneğin Londra’da uzunluğa göre 6 değişik tarife var. Binerken elektronik biletinizden en yüksek tarifedeki ücret düşüyor, inerken tekrar basıyorsunuz kullanmadığınız mesafenin ücreti iade ediliyor.

Eğer problem şu haberde İETT genel müdürünün açıkladığı gibi köprü geçişi ise ki bu köprü meselesini hiç anlamadım, köprülerden normal aracınızla geçerken sadece 1 defa Avrupa yakasından Anadolu yakasına geçerken para ödersiniz, Anadolu yakasından Avrupa yakasına geçerken gişeler yoktur para ödemezsiniz. Fakat otobüsle köprüden geçerken hem Anadolu yakasından geçerken hem Avrupa yakasından geçerken çift bilet düşer. Otobüsten tek bir köprü geçiş ücreti alınırken, otobüslerdeki 193 yolcunun herbirinden ayrı ayrı köprü geçiş ücreti sebebiyle ekstra maliyet ekstra ücret alınması da maliyet hesaplarını pek açıklamıyor.

Metrobüs’ün tarihine şöyle bir bakarsak, metrobüs açılalı yaklaşık 1 sene oldu ve fiyat politikası şu şekilde gelişim gösterdi: Metrobüs ilk kullanıma açıldığında seçim kaygısıyla yaklaşık 2 hafta bedava oldu. Daha sonra yine seçimlerden önce ücret normal ulaşım yarım bilet fiyatıydı. Seçimlerden sonra ücret normal şehir içi toplu taşıma fiyatlarına getirildi. Metrobüs Anadolu yakasına geçtikten sonra aktarma kaldırıldı. Pardon aktarma almaz aktarma verir uygulaması getirildi!. Şimdi de rekabet şartlarını kötü etkilememek ve mesafeye göre yine de ucuz fiyat ayarlaması yapıldı! ve metrobüs bilet fiyatları 2 lira oldu. Asgari ücretle çalışan biri günde 2 defa metrobüsü kullansa 4 lira,  22 gün çalışsa 88 lira eder. Eğer metrobüs hattının hemen yanı başında bir yerde oturmuyorsa 1 vesait daha binse asgari ücretin yaklaşık 1/5'i metrobüse gider. Giderlerde önemsiz bir yer teşkil etmesi beklenen ulaşım harcaması; harcama kalemleri arasında kayda değer bir yer teşkil eder hale geliyor

İETT’nin bu konuda yaptığı basın açıklamasında Avcılardan Söğütlüçeşme’ye gitmek isteyen birinin 2 araç kullanarak toplamda 4.5 liraya gideceğini metrobüs sistemi sayesinde 2 liraya gideceğini söylüyor. Hesap doğru, fakat avcılardan 2 durak gidecek biri de 2 lira ödüyor. Söğütlüçeşme’den Avcılara dönüşte ise eski sistemde bu sefer 3 lira 25 kuruş ödüyor.

Yapılan zamma her kesimden gelen büyük tepkilere rağmen İBB geri adım atmadı. Kadir Topbaş kullandığın kadar öde sistemini getireceklerinin müjdesini(!) verdi. Peki, niçin bu sistem uygulamaya girmeden bu zam yapıldı? Köprüden geçen yolcu sayısı 200-250bini geçmiyor. Günlük 850bin kişi taşıyan bir ulaşım aracına 200-250bin kişinin tarifesi uygulanması ne kadar adil? Eskiden Bakırköy’den Mecidiyeköy’e gidecek biri 85b’yi kullanarak tek otobüsle 1.5 liraya ulaşabilirken, şimdi 3.5 lira’ya Mecidiyeköy’e ulaşabilmekte. 85 nolu Mecidiyeköy - Yenibosna otobüsünü kullanan biri de 1.5 liraya giderken 2 lira artık ulaşımını sürdürmekte ve bu kullanıcıların hatları kaldırıldığından dolayı alternatifleri yok.

Metrobüsün 850bin yolcusunun hepsinin evinin metrobüsün duraklarına yakın yerlerde olmadığı aktarma yaptıkları gerçeğine rağmen nasıl aktarma almaz aktarma verir uygulması yapılıyor anlam veremiyorum.

Metrobüs zammının kullandığın kadar öde sistemine kadar da olsa derhal geri alınması gerektiğini Kadir Topbaş’ın anlaması gerekir.

NOT: Metrobüs'ü kullanma sıklığım ayda 5-6'yı geçmez. Buna rağmen yapılan uygulamalara vatandaş olarak kabul edemiyorum. Metrobüs'ü devamlı kullananların çok daha tepkili olmalarını bekliyorum.

İş Saatinde Alışılmış Bir Metrobüs Görüntüsü:

Son olarak 2012-2013 e kadar bitmesi planlanan raylı sistemlerle ilgili birkaç haber vermek istiyorum.

Metrobüs’ün mevcut yolcu trafiğini kaldıramaması sebebiyle Beylikdüzü – İncirli arasında metrobüse paralel 2006 yılında başlanan seçimlere yetişmeyeceği düşüncesiyle ertelenen hafif metro (LRT) projesine tekrar hız verildi. 2012’de bitmesi planlanıyor.

Bağcılar İncirli-Bakırköy IDO- Yenikapı bağlantısı
Yenikapı’dan Marmarayla Üsküdar
Üsküdar – Kartal Metro
Yenikapı –Taksim Metrosu Bağlantısı

Bu bağlantılar sizin de fark ettiğiniz gibi büyük kolaylıklar getirecek bağlantılar. Marmaray’dan sonra Taksim Metrosu ile Anadolu Yakasını birleştirmesi Yenikapı’nın ve Aksaray metrosu ile Bağcılar, Beylikdüzü ve metrobüs hatlarını birleştirmesi sebebiyle  İncirli’nin büyük ulaşım merkezleri olacağını tahmin etmek zor değil.

Özellikle Avrupa metropollerine kıyasla raylı sistemlerde İstanbul çok geride, yine de bu projeler biraz olsun umut veriyor.

Mevcut Raylı Sistemler

Planlanan Raylı Sistemler

İETT'den Şikayetim İle İlgili Açıklama

Kurumumuz İstanbul ili sınırları içerisinde 2836 İETT ve 2055 ÖHO olmak üzere toplam 4891 otobüs ile hizmet vermektedir. Kurumumuz yönetim, yürütüm ve denetiminde hizmet verilen hatlarda ücretlendirme, hattın özelliğine göre yapılan planlamalar ile belirlenmektedir. Bu kapsamda, boğaz geçişli 20 hattımız da toplam 358 otobüs ile seyahat eden yolcularımız, 2 tam bilet karşılığı 3.00 TL, 2 indirimli bilet karşılığı 1.70 TL ödemektedir. Metrobüs hattımız hizmete girmeden önce Avcılardan Mecidiyeköye 120 dk. Avcılardan Kadıköye aktarmalı olarak 180 dk. da ulaşım sağlanmaktaydı. Metrobüs hattımızın hizmete sunulması ile; Avcılardan Söğütlüçeşmeye 63 dk. gibi kısa bir süre içerisinde hızlı,dakik ve konforlu bir şekilde ulaşım hizmeti verilmeye başlanmıştır. Metrobüs hattı ile ; -Hızlı dakik ulaşım -Konforlu araç -Ayrılmış yolda seyahat -Ucuz yolculuk -Şehir trafiğinin rahatlamasına katkı sağlanarak İstanbul halkının hizmetine sunulmuştur. Metrobus Avcılar-Söğütlüçeşme hattımızın mesafesi 42 km olup boğaz geçişli bir hattımızdır. Yolcularımız Metrobus hattımızda 1.5 TL ödemekte iken haksız rekabetin engellenmesi noktasında, bu uygulama ile sadece metrobüs hattında fiyat artışı neticesinde yolcularımız tam 2.00 TL, indirimli 1.00 TL ücret ödeyerek seyahat edeceklerdir. Metrobus hattımızda uygulanmakta olan aktarma almaz aktarma verir uygulamamız aynı şekilde devam etmektedir. Aynı zamanda Metrobus hattında kısa süre sonra uygulamaya geçmesi planlanan, mesafeye göre ücretlendirme sistemi için, alt yapı çalışmaları devam etmektedir. Altyapı çalışmalarımız tamamlandığında mesafeye göre ücretlendirme sistemine geçilecektir. Bununla birlikte yolcularımızın elektronik bilet kullanımına teşvik edilmesi amacıyla tek ve 5 geçiş kullanımlı biletlerde, tek geçiş fiyatı 2.00 TL olmuştur. Diğer hatlarımızda akbil kullanan yolcularımız yine eskiden olduğu gibi 1 biniş için tam 1.5 TL tam aktarma 0.75 TL, indirimli 0,85 TL indirimli aktarma 0,21 TL ödeyerek seyahat edeceklerdir.

Kadir Topbaş'tan Zam Açıklaması:

Metrobüs bilet fiyatlarına ilişkin olarak da Topbaş, metrobüs fiyatlandırmasının enflasyonla ilgili bir zam olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.

Topbaş, bu hattın 42 kilometre uzunluğunda olduğunu, metrobüs olmadığı zamanlar insanların Avcılar-Topkapı, Topkapı-Zincirlikuyu ve Zincirlikuyu-Kadıköy olmak üzere 3 araç değiştirdiğini kaydederek, önce bu hatlardan 1246 minibüsü kaldırıp sistemi kurduklarını ve bir süre ücretsiz olarak hizmet verdiklerini anlattı.

Metrobüslerin 24 saat esasına göre hizmet verdiğini, dünyanın hiçbir yerinde böyle bir uygulama olmadığını, bu hattı kullanan hiç kimsenin taksiye binmek zorunda kalmadığını anlatan Topbaş, bu hattın Beylikdüzü’ne kadar uzatılmasıyla 50 küsur kilometreye ulaşacağını kaydetti.

Avcılar’dan metrobüse binen bir insanın birkaç durak sonra inmesi halinde daha az ödeyeceği bir sistem getirileceğinin müjdesini veren Topbaş, ”Kademeli olarak ‘kullandığın kadar bedel öde’ sistemi üzerinde çalışıyoruz, yakında hizmete girecek” dedi.

Tarafımdan Düzeltmeler;

·         Avcılar – Mecidiyeköy hattı tek hattır 1 otobüs değiştirilerek karşıya geçilebilir.

·         Kaldırılan minübüsler yol üstünden dikine kaydırılmıştır. Hizmet vermeye devam etmektedir. Örnek vermek gerekirse, Topkapı – Haznedar şeklinde hizmet veren minibüsler Bahçelievler Haznedar gibi hizmet vermektedir.

 IETT’den Zam Açıklaması için tıklayın.